KRZESŁO GFM-57 – “SKOCZEK” (1965)

Przez wielu nazywane “skoczkiem” ze względu na charakterystyczną linię oparcia. Klasyk, który jest uznawany wśród specjalistów i pasjonatów za wybitny projekt. Trafiło do seryjnej produkcji w masowych ilościach i w ten sposób stało się jednym z najpopularniejszych krzeseł epoki PRL-u. Zaprezentowane w Muzeum Narodowym w Warszawie w 2011 roku w ramach wystawy “Chcemy być nowocześni”, zostało przedstawione jako przykład dobrego i ponadczasowego wzornictwa przemysłowego lat 60.

krzeslo-skoczek-gfm-57_3Na zdjęciu: Krzesła wylicytowane w ramach wystawy “Chcemy być nowocześni” (2011)
Źródło: http://www.desa.pl

Poszukując informacji na temat mebla w internecie, można natknąć się na informacje, że został stworzony na fali zainteresowania skokami narciarskimi. Ciekawa teoria, zważywszy na kształt oparcia, który przywodzi na myśl… No właśnie, co? Jak było naprawdę?

Pierwszy trop prowadzi do Zamojskich Fabryk Mebli – to właśnie tam model 200-203 był produkowany seryjnie od 1966 roku. Fabryczne etykiety ZFM zdają się mówić jasno: to nasz mebel! Okazuje się jednak, że jego historia jest zupełnie inna…

Otóż w 1965 roku, w Gościcińskiej Fabryce Mebli zaprojektowane zostało krzesło GFM-57. Jego autorem był Juliusz Kędziorek – obok Edmunda Homy, jednen z dwóch głównych projektantów w pomorskim zakładzie. Krzesło Nr 57 zostało zatwierdzone przez komisję
w Poznaniu i nagrodzone dyplomem na Targach Krajowych w ramach konkursu “Dobre – Ładne – Poszukiwane”, który wyznaczał wówczas trendy na rynku. Profesor Homa wspominał krzesło jako jeden z najbardziej charakterystycznych i udanych wzorów J. Kędziorka.

100-lat-gfm_krzeslo-gfm-57Na zdjęciu: fragment publikacji z okazji 100-lecia Gościcińskiej Fabryki Mebli (rok 1999)

Zapomniany dziś Juliusz Kędziorek ukończył PWSSP w Gdańsku w tym samym roku co Edmund Homa i od 1962 razem z nim zatrudnił się w  Gościcinie. Obaj architekci projektowali głównie krzesła i fotele – w końcu fabryka słynęła z doskonałej jakości mebli siedziskowych i zaawansowanych (jak na tamte czasy) technologii obróbki drewna. Juliusz Kędziorek pozostał w zakładzie i pracował w przemyśle meblarskim aż do lat 80 tych. W przeciwieństwie do swojego kolegi po fachu, nigdy nie związał się z żadną uczelnią artystyczną. Według prof. Władysława Wróblewskiego z Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu, był to główny powód dla którego projektant pozostał praktycznie anonimowy do dnia dzisiejszego.

Profesor Wróblewski, który przyjaźnił się z projektantami z Gościcina, bardzo ciepło wspomina Juliusza Kędziorka, uznając go jednym z najzdolniejszych twórców pracujących w przemyśle kluczowym w latach 60 i 70. Pamięta bardzo dobrze prototyp krzesła GFM-57, który pokazał mu sam autor: lekki, oszczędny, o wysokich walorach estetycznych. Był to projekt wyjątkowy, który natychmiast po zaprezentowaniu i sukcesie na Targach w Poznaniu, trafił do polskich mieszkań. Orzymał wewnętrzną numerację Zjednoczenia Przemysłu Meblarskiego i został oddelegowany do masowej produkcji w… Zamościu.

krzeslo-gfm-107-juliusz-kedziorek_2
Na zdjęciu: fragment katalogu “MEBLE” wydawanego przez ZPM w Poznaniu (1972-73)

Centralizacja gospodarki sprzyjała takim właśnie praktykom: ZPM, jako instytucja nadrzędna, “przejmowała” projekty wychodzące z komórek wzorcujących fabryk mebli. Nowe wzory powstałe w poszczególnych fabrykach, były najpierw akceptowane przez ich wewnętrzne kierownictwo i przekazywane do modelowania. Następnie trafiały one do centralnej komisji w Poznaniu, która weryfikowała przydatność mebli do produkcji seryjnej, walory użytkowe i estetyczne. Jeżeli projekt został tam zaakceptowany, wówczas był prezentowany na targach w celu zbadania opinii konsumentów i reakcji branży, a następnie przydzielany do produkcji w fabrykach, odgórnie wybranych przez ZPM.

W ten oto sposób, krzesło GFM-57 z Gościcina, stało się Typem 200-203 z Zamojskich Fabryk Mebli.

Niedługo potem Juliusz Kędziorek raz jeszcze nawiązał do swojego dzieła. W 1967 roku zaprojektował krzesło GFM-107, które było inspirowane jego protoplastą. Niestety, mebel nie zdobył serc producentów i tym samym zakończył swoją karierę na Jesiennych Targach Krajowych w Poznaniu, gdzie został wystawiony pierwszy i zarazem ostatni raz.

krzeslo-gfm-107-juliusz-kedziorek
Na zdjęciu: informator branżowy, wydany z okazji Krajowych Targów Mebli (CORM, 1967)

Juliusz Kędziorek (1928 – 1992)
Architekt, projektant mebli, absolwent Wydziału Architektury PWSSP w Gdańsku (1955). Przez całą karierę zawodową związany z Gościcińską Fabryką Mebli, gdzie od 1962 roku projektował krzesła, fotele i inne meble siedziskowe – zarówno na rynek krajowy, jak i eksport. Jego najbardziej znane i masowo produkowane wzory to krzesło GFM-22, krzesło GFM-57 oraz fotel GFM-87.

http://www.politura-berlin.de

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s